18. januar — Sveti Teopemt i Teona
Po starom (julijanskom) kalendaru: 5. januara.
- Sveti Teopemt i Teona
- Prep. Sinklitikija – Krstovdan
Krstovdan je dan uoči Bogojavljenja i nepokretan praznik; nije obeležen crvenim slovom, za razliku od jesenjeg Krstovdana 27. septembra.1 Vezuje se za krštenje Isusa Hrista i za spomen prvih hrišćana koji su primili veru.1, 2
Crkva uči da je to dan strogog posta u pripremi za Bogojavljenje; u nekim tradicijama se do prve zvezde ne jede ništa.3, 4, 5 U hramovima se vrši veliko osvećenje vode i verni dobijaju osvećenu vodicu.2, 1 Po narodnom običaju krstovdansku vodicu čuvaju u kući zbog zdravlja i njom po potrebi umivaju decu.2, 4
Narodna izreka kaže: „Ko se krstom krsti, taj Krstovdan posti.“4 U nekim krajevima je običaj da se tog dana opere veš i sredi kuća.2, 4 Mnogi tog dana idu u crkvu, mole se i pale sveću za zdravlje svih u kući.3
Istog dana, po kalendaru, pominju se sveti Teopemt i Teona. Teopemt je bio episkop za vreme cara Dioklecijana i prvi je javno ispovedio veru; posle mučenja je posečen. Teona je bio čarobnjak koji je, dirnut njegovom postojanošću, ispovedio veru i bio zakopan živ.6, 7
Da li se posti 18. januara
Post zavisi od dana u nedelji i od toga da li dan pada u višednevni post, pa se razlikuje iz godine u godinu.
| Godina | Dan | Post |
|---|---|---|
| 2026. | nedelja | posno (Krstovdan (Bogojavljenski)) |
| 2027. | ponedeljak | posno (Krstovdan (Bogojavljenski)) |
| 2028. | utorak | posno (Krstovdan (Bogojavljenski)) |
| 2029. | četvrtak | posno (Krstovdan (Bogojavljenski)) |
| 2030. | petak | posno (Krstovdan (Bogojavljenski)) |
Stepen posta (na vodi, na ulju, riba) i izuzeci za slave određuju se prema crkvenom kalendaru; u sumnji pitajte svog sveštenika.
Izvori
- Krstovdan (SPC), https://www.spc.rs/sr/news/kalendar/-/8701.krstovdan.html
- Krstovdan, N1, https://n1info.rs/magazin/lifestyle/krstovdan-obicaji-i-verovanja-koja-se-vezuju-za-praznik-koji-prethodi-bogojavljanju/
- Običaji za Krstovdan, Bogojavljenje i Svetog Jovana, Nova.rs, https://nova.rs/magazin/lifestyle/obicaji-za-krstovdan-bogojavljenje-svetog-jovana-krstitelja/
- Krstovdan 2026 običaji, Informer, https://informer.rs/drustvo/vesti/1053975/krstovdan-2026-obicaji
- Epiphany (holiday), Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Epiphany_(holiday)
- Saints Theopemptus and Theonas, Orthodox Times, https://orthodoxtimes.com/?p=108299
- Saints Theopemptos and Theonas, John Sanidopoulos, https://www.johnsanidopoulos.com/2016/01/saints-theopemptos-and-theonas-martyrs.html